Çocuğun bir şekilde parmak emme durumudur. Ağız bölgesinin tüm iç yüzeyini kullanarak yapılır. Bir elinin parmağını emerken, diğer eli ile nesnelerin okşanması şeklinde görülür. 6 yaşından sonra, süt dişleri düşmesiyle beraber, parmak emme devam ederse, çene kaslarında ve dişlerde deformasyon yaşanır. Parmak emen çocukların % 20’sinde bu deformasyon görülür. Parmak emen çocuklarda genellikle uyum sorunu olmaz. Ancak çocukla alay edilip suçlanırsa uyumsuz davranışlar sergileyebilir.
BAŞLANGICI:
Genellikle 1.yıl sonunda karşımıza çıkar.
Doğum öncesi, doğar doğmaz veya üç-dört aylıkken de başlayabilir.
İlerleyen aşamalarda azalması beklenir.
Amerika’da yapılan çalışmalara göre;
1 yaşındakilerin % 40’ı
5 yaşındakilerin % 20’si
10 yaşındakilerin % 5’inde parmak emme görülür.
BİTİŞİ: Ergenlik veya ergenliğin sonu olabilir. Genellikle 1 yaşın sonunda belirgin şekilde parmak emme sürse de, 10 yaşında % 90’ı bırakır.
4 yaşında tehlike çanları çalmaya başlar. Aile rahatsız olur ve yardım almanın gerekli olduğunu fark eder. Tedavi ile;
5 yaşında % 50’si
8 yaşında % 75’si
Ergenlikte % 5-10 oranında kurtulabilir.
PARMAK EMME NEDENİ
-
Güçlü bir dürtüdür. Mutlaka beslenme gereksiniminden kaynaklanmaz. Çocuk hoş ve zevkli bir eylem yaparak rahatlama duygusu yaşar.
-
Korku, heyecan, acıkma, uyku öncesi dönemde parmak emmeye gereksinim duyar.
-
Çocuk yorgun, üzgün veya hasta hissettiğinde parmak emme isteği artar.
PARMAK EMME TEDAVİSİ
-
GÜVEN-HOŞLANMA DUYGUSU: Çoğunlukla alternatif bir güven duygusu veya farklı bir hoşlanma duygusu yaşayınca, parmak emme bırakılabilir. Bu nedenle güvenli okul ve aile ortamı sağlanmalı. Eğlenceli aktivitelerde rahatlaması sağlanmalı.
-
EMZİK KULLANMA: Ortopedik emzik kullanılmalı. Parmak emme istediğinde bu emzik verilir. 3-4 yaşında parmak emme davranışı azalır.
-
EMME ZAMANI ARTTIRMA: Biberon kullanan çocuklarda, biberonun deliği küçültülerek, emme zamanı artırılabilir.
6 YAŞINDAN SONRAKİ TEDAVİ
-
AÇIKLAMA: Sözel olarak bunun yapılmaması gerektiği söylenir ve nedenleri açıklanır.
-
EŞLİK EDEN SORUNLARI SAPTAMA: Parmak emmeye eşlik eden korku, tırnak yeme, gerginlik varsa bunlara göre tedavi planı hazırlanır.
-
YENİ DURUMLARI ARAŞTIRMA: Yeni stres kaynakları var mı? Neler? Bu durumlarla ilgili önlemler alınır. (Yeni kardeş, yeni eve taşınma…vb)
-
AKTİVİTEYE YÖNLENDİRME: Çocuk elini kullanacağı aktivitelere yönlendirilir.
-
DİKKATİ SORUNA ÇEKMEME: Çocuğa bu davranışı hissettirilmemeli, alay edilmemeli, tehdit edilmemeli, ağız içi engel kullanılmamalı.
-
SÖZEL-DAVRANIŞSAL İPUÇLARI: Çocuk parmağını emince bir kod sözcük kullanılarak, parmağını çekmesi sağlanır. (Baş parmağını gösterme veya bir söz söyleme)
-
YER DEĞİŞTİRME: Parmak yerine emmesi için bir şey verilip onu odasında emmesi ama parmağını emmemesi söylenir. (meyve, sakız, şeker, diş kaşıntı aparatı, emzik…)
-
KARŞIT TEPKİ: Bunun için baş parmağını diğer dört parmağının arasına alıp sıkması.
-
ENGELLEYİCİ APARAT: Eldiven, elini sarma…vb. Burada önemli olan çocuğun buna gönüllü olması ve kendisinin karar vermesidir.
-
FARKINDALIK EĞİTİMİ: Günün belli zamanlarında ayna karşısında oturup parmak emmesi istenilir. Bu şekilde çocuğun kendisini görmesi sağlanır. Çocuk bu durumdan zamanla sıkılır ve parmak emme davranışından vazgeçer.
-
KAYIT TUTMA: Çocuğa; “Parmak emme alışkanlığın için sana yardımcı olacağım” denilir ve parmak emdiği zamanların kaydını tutması istenir. 8 yaş üstü çocuklar için kullanılır. Çocuk kaydı kendisi tutar. Bir kart hazırlanır ve çocuğa parmağını ağzına götürdüğü zamanlarda bu karta bir çizgi çizmesi söylenir. Bu kaydın tutulmasının nedeni; çocuğun parmak emme davranışı ile ilgili iç-görü oluşturmasını sağlamaktır. Böylece davranışının zamanla azaldığını kendisi gözlemleyecektir. Kayıt belli aralıklarla da tutulabilir. Böylece zamanla, hangi aralıkta ne sıklıkla parmak emdiği öğrenilir. İstediği şekilde çetele tutabilir.
TARİH |
PARMAK EMME-ELİNİ AĞZINA GÖTÜRME |
NE YAPIYORDU? |
26-09-2025 |
Tv. izlerken |
|
-
ÖNLEYİCİ TEDBİRLER: Kayıt tutma ile ne zaman parmak emdiği fark edildiğinde, o etkinlik yerine başka etkinlik konulur veya o etkinliğe ara verilir.
-
ÖDÜL: Karşıt tepki kullanınca ve kayıt tutmada sayı azaldığında ödül verilir. Bunun için çocukla birlikte bir ödül listesi hazırlanır.
Turkish